VSAT nedir?

VSAT (Very Small Aperture Terminal) sistemi, uydu üzerinden ses, görüntü, veri ve internet haberleşmesi hizmetlerini sağlayan, uydu yayınlarını almaya yarayan küçük yer istasyonuna verilen genel addır. VSAT tanımının içinde yer alan “ çok küçük” ifadesi, yere, duvara veya çatıya takılan, çapı 0.55–1,2 m arasındaki çanak antenlere karşılık olarak kullanılır. Bu anten, VSAT yer istasyonunu oluşturan iki ana parçadan biridir.

Diğer parçayı, yani dâhili birimi (indoor unit), alıcı ve verici boardlarıyla birlikte, son kullanıcının mevcut dâhili ekipmanlarla (yerel ağlar, servis sağlayıcılar, kişisel bilgisayarlar, televizyonlar vb.) haberleşmesini sağlayan ara birimi taşıyan bir bilgisayar teşkil etmektedir.

VSAT nasıl çalışır?

VSAT şebekesi 3 bölümden oluşur;
• Ana yer istasyonu ( Merkez)
• Uydu
• Çeşitli yerlere kurulu VSAT yer istasyonları

İçerik, ana yer istasyonundaki 4,5–11 m çapındaki büyük uydu antenlerinden gelir. VSAT sisteminde, şebeke operatörüne şebekeyi oluşturan tüm birimler üzerinde gözlem ve kontrol yetkisi veren birşebeke yönetimi mevcuttur. Tüm bu işlemler ana yer istasyonundan yapılır. Böylece şebeke operatörü, bireysel yapılandırma bilgilerini her bir VSAT yer istasyonu için izleyebilir, geliştirebilir ya da aktarabilir. Giden bilgiler, sinyalleri alan, sinyal gücülü artıran ve bu sinyallere uzak yer istasyonlarına geri ileten haberleşme uydusunun transponderine taşınır. Uzak mesafelerdeki yer istasyonlarından gelen bilgiler de aynı transponder aracılığıyla herkese gönderilir.

Temel özellikleri

1. Anten: VSAT birimleri, 1 metre ve daha küçük çapta antenler kullanmaktadır. Antenler genelde çanak, bazen düz bir yüzey olarak kullanılmaktadır.

2. Çift Yönlü Bağlantı: VSAT sistemleri karasal geri dönüşlü, dosya transferi ve yayın amaçlı sistemler olarak tanınmış olmakla beraber, gündemdeki örnekler çift yönlü bağlantı özelliğini taşımaktadır.

3. Asimetrik Bağlantı: Genellikle sağlanan veri iletişimi simetrik değildir. Geri dönüşün daha az olacağı varsayımı hala korunmakta, alıcı kapasite daha yüksek oranda sunulmaktadır. Tipik örnekler 64 / 128 Kbps çıkış (uplink), 512 – 2048 Kbps iniş (downlink) seviyelerindedir.

4. Paylaşımlı Protokol: Sistemler tahsis edilmiş bir uydu alıcı/vericisi veya frekans bandı kullanmamakta, belirli bir bandı veya zamanı paylaşmaktadırlar.

5. Ağ İşletim Merkezi: Uyduya ulaştırılan paketler bir ağ işletim merkezinde (NOC) toplanmakta, buradan hedefine ulaştırılmaktadır.VSAT örnek bağlantı şeması

Yukarıdaki örnekte, birden fazla uçbirim uydu üzerinden ağ işletim merkezine erişmekte, buradan kurum merkezine karasal bağlantı sağlanmaktadır.

Kullanım Alanları

Bankacılık: VSAT’lar banka şubelerinin ve ATM’lerin bilgi işlem merkezlerine kesintisiz bir biçimde bağlanmasında kullanılabilirler.

Aracı kurumlar: Aracı kurumlara ait şubelerin merkezle veya“broker”larla olan ve çok yüksek kesintisizlik isteyen veri veya ses bağlantılarını gerçekleştirmede kullanılabilir.

Sigorta şirketleri: Sigorta acentalarında yapılan işlemler, hasar raporları, düzenlenen poliçeler, yapılan ödemeler, provizyonlarçok kısa sürede ana merkeze bildirilebilir

SCADA: Boru hatları, enerji nakil hatları, elektrik santralları, gözlem istasyonları ve benzerlerinin işlem merkezlerine haberleşme alt yapısından bağımsız bir şekilde bağlanmasında rakipsiz uygulamalar sunarlar.

POS: Kredi ve banka kartlarının provizyonlarında haberleşme alt yapısından bağımsız bir şekilde kullanılabilirler.

Perakende: Süpermarketlerde stok kontrolü, fiyatların güncelleştirilmesi, çalışanların uzaktan eğitimi gibi konularda kullanılabilirler

Haber dağıtımı: Haber ajanslarınca haberlerin dağıtımında ve meteoroloji merkezlerince hava tahmin raporlarının dağıtımında kullanabilir.

Telefon: Altyapının zayıf olduğu veya olmadığı kırsal kesimlerde telefon hizmeti verilmesi.

Uzaktan Eğitim: Bankalar, lokanta zincirleri, sigorta şirketleri, aracı kurumlar, servisler, bayiler gibi geniş bir alana yayılmış şirket zincirlerinde çalışanlara merkezden eğitim verilmesinde veya eğitimler için üretilmiş doküman ve videoların dağıtılmasında kullanılabilir.

Internet erişimi: Internet erişimi genelde asimetrik olduğu (kullanıcıdan internete az veri gittiği, internetten kullanıcıya çok veri geldiği için) uydu aracılığıyla 400 kbps hızlara kadar internet erişimi cüzi maliyetlerle mümkündür. Söz konusu uygulamada kullanıcıdan internete çıkış telefon hatlarıyla, internetten kullanıcıya geliş uydu aracılığıyla sağlanmaktadır.

Türksat Genişbant VSAT

Türksat A.Ş Türksat Genişband VSAT-IP uydu şebekesiyle günümüzün gelişen ve çeşitlilik gösteren haberleşme ihtiyaçlarına paralel olarak, uydu haberleşme altyapı taleplerinin karşılanması ve değişik kullanıcı gruplarına ihtiyaçları doğrultusunda Türksat uyduları üzerinden ses, data, internet, internet/intranet(Intranet, sadece belirli bir kuruluş içindeki bilgisayarları, yerel ağları (LAN) ve geniş alan ağlarını (WAN) birbirine bağlayan, çoğunlukla TCP/IP(Transmission Control Protocol/Internet Protocol) tabanlı bir ağdır. Yani, küçük Internet!, Internet'in daha özel bir hali. ),e-sağlık, e-eğitim, acil durum haberleşmesi, VPN(VPN, “Virtual Private Network”’ün (Sanal Özel Ağ) kısaltması olup, firmaların networklerine veya networklerindeki sunucuya, yöneticilerinin, uzak ofislerinin, bayi, acenta, satış temsilcilerinin, mobil veya özel data devreleri üzerinden güvenlli bir şekilde erişmesi) ve multimedya gibi servisleri tek tek veya paket halinde sağlanabilmesi için Genişband VSAT-IP uydu şebekesini Ağustos 2005’te işletmeye açtı.

VSAT, özellikle kurumsal kullanıcıların şubeleriyle haberleşmesini sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu sistem, bireysel kullanıcılara da geniş yelpazede hizmet sunabilen çift yönlü bir sistemdir.

Türksat Genisband VSAT Sistemi Hizmetleri

• Internet Erişimi (Internet Access)
• Yüksek Hızda Data Transferi (Digital Media Streaming)
• Video Konferans ( Video-confererencing)
• Uzaktan Eğitim (Distance Education)
• Dosya Transferi (File Transfer)
• Birden Çok Noktaya Gönderi (Multicasting)
• VPN (Virtual Private Network)
• PSTN bağlantı özelliği (Public Switched Terrestrial Network)
• VoIP (Voice over Internet Protocol)

Türksat Geniş Bant VSAT Sistem Konfigürasyonu : NOC (Network Operation Center) Türksat Gölbaşı Uydu Hizmetleri Merkezinde kurulan Turksat Hubı, terminal ise network içinde yer alan kullanıcıları ifade eder. Terminaller 1.2/1.8 m çaplı anten 1W - 2W -4W ODU (outdoor Unit) ve IDU (Indoor Unit) birimlerinden oluşur.

Avantajları ve Dezavantajları

VSAT’ın avantajları;

Hizmet çeşitliği ile yapıcı bir yönü olan VSAT sistemi, sadece ulusal sınırlar içinde kalmayıp, uydunun kapsama alanında bulunan her yerde kullanılabilir. Güvenlik, VSAT sisteminde kullanılan özel algoritmalar yardımıyla üst düzeye çıkartılmıştır. VSAT sistemi hızlı bir şekilde değişen haberleşme ihtiyaçlarını karşılayabilecek esnek bir yapıya sahiptir.

VSAT sistemleri,aşağıdaki konularda olumlu özellikler sağlamaktadır:

1. Kolay Kurulum: Sistem bir çanak anten montajını takiben basit bir konfigürasyonla birkaç saatte çalışır hale gelebilmektedir.
2. Yaygın Coğrafya: Sistem karasal bağlantıya ihtiyaç bırakmadığından, özellikle taşra uygulamalarında avantaj sağlar. Uydu kapsama alanında herhangi bir noktada kullanılabilir.
3. Esnek Ücretlendirme: Servis sağlayıcılar, çeşitli uygulamalar için farklı tipte ücret paketleri önerebilmektedir. Bunlar arasında “kullandığın kadar öde” gibi paket miktarına bağlı olanlar veya belirli bir kapasiteyi tahsis ederek kiralık hat benzeri uygulanan ödeme tipleri sayılabilir.
4. Taşınabilirlik: Gerekli durumlarda sistem farklı bir noktaya taşınabilir.

VSAT’ın dezavantajları

Yukarıda sayılan olumlu özelliklerin yanı sıra, çeşitli durumlarda dikkate alınması gereken bazı olumsuz özellikler de sıralanabilir:

1. İlk Yatırım Maliyeti: İlk yatırım maliyetleri diğer seçeneklere oranla yüksek kalabilir. Bu durum uygulamaya ve istenen uçbirim sayısına göre değişebilir.
2. Gecikme: Uydu haberleşmesi paketin uzaya gidip gelmesini Gerektirdiğinden, iletim zamanlarında karasal hatlara oranla gecikme olabilmektedir.
3. Paylaşılan Kapasite: Sistem uydu üzerinde belirli bir kapasiteyi paylaşmaktadır. O nedenle alınan hizmetle ilgili sınırlamalar dikkatle İncelenmelidir.
4. Tekil Arıza Noktaları: Sistemde haberleşmeyi sağlayan uydu ve kullanılabilir ağ işletim merkezi gibi noktalar yedeklenmemişse, tekil arıza noktaları mevcuttur.

Gizlilik ve Güvenilirlik

VSAT: Güvenlik

Güvenlik açısından VSAT sistemlerini temel olarak incelemek üzere, bu bildiride GİZLİLİK ve GÜVENİLİRLİK ölçütleri kullanılmıştır.

VSAT: Gizlilik

VSAT sistemleri, temel olarak atmosfer içinde yönlü olarak yayılan manyetik alanları kullanmaktadır. Ancak uydudan yapılan yayın, tüm uydu kapsama alanına ulaşmaktadır.

Bunun yaratabileceği sakıncaları gidermek üzere, DES ve benzeri algoritmalarla bazı önlemler alınmaktadır. Bunun yanısıra, varsa PCMA algoritması da yeni bir güvenlik özelliği eklemektedir. Yeni nesil uydularda, uydu üzerinde sayısal işleme ve anahtarlama yapılması da gündemdedir, bu tür uygulamalarda ek güvenliközellikleri de bulunabilir.

Bu tür yöntemlere ek olarak, kullanım amacı birden fazla noktayı hiç karasal bağlantı kullanmadan, tamamen uydu üzerinden bağlamaksa, sadece tek taşıyıcının sistemleri kullanılacağından, bir ölçüde artan bir güvenlikten söz edilebilir.

VPN ve benzeri uygulamalar da gündeme gelebilir. Ancak bu uygulamalarda, yörüngeden doğan gecikmenin başarıma etkileri göz önüne alınmalıdır.

VSAT: Güvenilirlik

VSAT sistemleri, arıza noktalarının sayıca az olması nedeniyle, oldukça yüksek güvenilirlik oranlarına sahiptirler. Genellikle %99,9 olarak ifade edilen bu oran, daha da yüksek biçimde gözlenebilmektedir.

Dönemsel olarak iletişim ağır atmosfer koşullarından ve güneş patlamalarından etkilenebilir.

Sistem genellikle asimetrik kapasiteler kullandığından, trafik planlaması ve işletme sırasında darboğaz kontrolü önem kazanacaktır. Bu kontrollerin uygun yapılmaması halinde sistem tıkanmalarından ötürü kesinti yaşanabilir.

VSAT: Önlemler

Genel olarak VSAT sistemlerinde diğer bağlantı tiplerinde kullanılan güvenlik önlemleri kullanılabilir. Örneğin sanal özel ağ bağlantıları ileşifreleme yapılması, sayısal imzalı e-posta kullanımı gibi önlemler, VSAT sistemleri için de geçerlidir.

Bunlara ek olarak, yörüngeden doğan gecikmenin olumsuz etkilerini azaltacak biçimde tampon sistemler kullanılabilir.

Bu sistemler önbellekleme amacıyla kullanılan sunuculara benzerşekilde çalışırlar. Uydu bağlantısı ile ağ cihazı arasına kurulacak böyle bir tampon, paketlere dair alındı (ACK(Acknowledgement -Alındı bilgisi )) bildirimlerini kendisi üreterek sisteme iletecek, böylece hem hatüzerinde gecikmeli gelecek ACK sinyali beklenmeyecek, hem de TCPçerçeve boyu olası bir hatada düşürülmeden kullanılacaktır.

SONUÇ

Sonuç olarak, VSAT sistemleri ile sağlanan internet erişimiözellikle karasal altyapı eksikliklerinin yaşandığı bölgeler için ciddi ve güvenilir bir seçenek yaratmaktadır.

Altyapı sıkıntısı çekmeyen bölgeler için dahi, yedekleme bağlantısı olarak düşünülebilir.

Ancak sistemin kendine özgü özelliklerinin getirebileceği olumsuzluklar uygulama planlama aşamasında değerlendirilmezse beklenmedik etkiler ortaya çıkabilir.

Ve diğer veri haberleşme şekillerine göre farklı ücretlendirmeleri vardır.

KAYNAKLAR
1. Akademik Bilişim 2003 – VSAT ve Güvenlik EE Müh. BTP Uzm. R. Barış ALKIŞ
2. Akademik Bilişim 2003 – Uydu ile İnternet Erişimi ve Güvenlik EE Müh. BTP Uzm. R. Barış ALKIŞ
3. http://pazarlama.telekom.gov.tr/hizmetler/vsat.html
4. CEBIT 2005 Bilişim Fuarı Türksat Standı Tanıtım Broşürleri
5. www.netiletisim.net
6. www.viasat.com