Sosyal hayatın gelişmesi ve teknolojinin ilerlemesi ile elektrik enerjisi tüketimi hızla artmaktadır. Dünyada ve özellikle ülkemizde son yıllarda önemli bir enerji açığı göze çarpmaktadır. Şehir şebekelerinden alınan örnekler, güç faktörünün düşük seviye de olduğunu göstermektedir. Bu nedenle elektrik tesislerine kompanzasyon yapılarak güç faktörü iyileştirilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmada kompanzasyon gerekliliği, şebekeye ve tüketiciye sağlayacağı faydalar, kompanzasyon çeşitleri anlatılmıştır. Ayrıca bir tesisin kompanzasyon projesi yapılmıştır.

Özet

Reaktif güç kompanzasyonu, genellikle, şebekeye paralel bağlı sabit kondansatörlerin, reaktif güç kontrol rölesi ile, otomatik olarak devreye alınıp çıkarılmasıyla yapılır. Bu çalışmada, kondansatörlerin devreye alınıp çıkarılmalarını optimal olarak gerçekleştiren yeni bir yöntem verilmiştir. Bu yöntemde kondansatörlerin devreye alınıp çıkarılmaları sırasında, deşarj için gerekli gecikme süresi sıfırlanmış ve kondansatörlerin devreye alınıp çıkarılmaları tek tek yerine 1, 2 veya 3’lü gruplar halinde gerçekleştirilir hale gelmiştir. Böylece, kondansatörlerin devreye alınıp çıkarılmaları sırasında, kontaktörlerin anahtarlama sayısı minimum yapılmış, şebekenin daha az indüktif akımla yüklenmesi sağlanmış ve kayıplar azaltılmıştır. Ayrıca, aşırı kompanzasyon ve bunun meydana getireceği istenmeyen olaylar önlenmiştir. Bu röle, imal edilmiş ve deneylerle uygunluğu kanıtlanmıştır.

Bütün teknolojik alanlarda oldugu gibi güç elektronigi alanında yasanan gelismeler; anahtarlamalı güç kaynakları, ark ve pota ocakları, motor sürücüleri, AA/DA dönüstürücüler ve çevirgeçler gibi dogrusal olmayan yüklerin kullanımını artırmıstır. Bu yüklerin kullanımındaki artıs, iletim ve dagıtım sistemlerinde güç kalitesinde büyük ölçüde bozulmalara neden olmustur. Dogrusal olmayan yüklerin kullanımındaki artısa paralel, enerji kalitesine duyarlı hassas yüklerin kullanımı da oldukça artmıstır ve artmaya devam etmektedir. Bu sebeple, akım harmonikleri ve akım harmoniklerinden kaynaklı gerilim harmonikleri bugün birçok ülkede ciddi bir problem haline gelmistir.