Sesin sayısal kodlanması

Ses analogdur ve işlenebilmesi için öncelikle analog formdan sayısal forma dönüştürülmesi gerekir. Bunu yerine getirmek için geliştirilmiş olan farklı kodlama metotları vardır. Kodlama metotlarının çoğu kodlayıcıya girilen ve kod çözücüde görülen ses arasındaki fark edilir gecikmeden kaçınmak için yüklenmesi gereken, sayısal hatlar üzerindeki gerçek zamanlı ses iletimi için geliştirilmiştir. Bu gerekliliğin sayısal kodlamada mesajı saklamak için kullanımı uygulanamaz, bu nedenle bu uygulama için değişken fazlalığını kullanmak gibi daha büyük bir özgürlük vardır.

Multiplexer ( Mux )  ve  Demultiplexer  ( Demux )  devreleri  dijital  elektronikte veri  iletişim  işlemlerinde  çok  yaygın  olarak  kullanılan  bileşimsel  ( Combinational )  devrelerdir.  Multiplex  “çoktan  bire”,  demultiplex  ise  “birden  çoğa”  anlamına  gelir.  Aşağıdaki  şekilde  Multiplex  ve  Demultiplex  işlemlerinin  mekaniksel  eşdeğeri  görülmektedir.

Tek renkli, oldukça düz, yoğun ve aynı fazlı paralel dalgalar halinde genliği yüksek güçlü bir ışık demeti üreten alet olarak tanımlanabilen Lazer İngilizce; Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation (uyarılmış ışın neşriyle ışık kuvvetlendirilmesi) cümlesindeki kelimelerin baş harflerinin alınmasından türetilmiş bir kelimedir.

1. GİRİŞ

Hamming kodlama sistemi telekomünikasyonda kullanılan bir çeşit doğrusal hata kontrol ve düzeltme yöntemidir. Hamming kelimesi bu yöntemi bulan kişi olan Richard Hamming’ den gelmektedir. Hamming kodlama yöntemi ile verileri paketlerindeki tek bitlik hatalar bulunup düzeltilebilir. Yine bu yöntem ile iki bitlik hataları da tespit edebiliriz fakat düzeltemeyiz.

ÖZET

Geliştirilen ısı iletim katsayısı cihazı ile ısı konusundaki uygulamalı fizik deneylerinin laboratuar ortamında yapılması amaçlamıştır. Cihaz çeşitli ısı yalıtım, yapı, kaplama malzemeleri ve özellikle tuğla kiremit vb. cisimlerin ısı katsayısının ölçülmesine yönelik endüstriyel değer taşır. Peltier; üzerine DC gerilim uygulanarak, soğutma ve ısıtma işleminde kullanılan termo soğutucudur. Peltier p-n eklemlerinden oluşur. Katı cisimlerin ısı iletim katsayısının hesaplanmasında, peltierin bu özelliği kullanılarak, ısı iletim katsayısı ölçümü yapılacak, katının cisim yüzeyi ısıtılır. Cismin diğer yüzünden yapılan deneysel ölçüm sonuçlarına göre, ısı iletim katsayısı tespit edilir. Cihaz; donanım ve yazılım olmak üzere iki bölümden oluşur. Donanım; cam yünü ile izole edilen bir kutu , peltier termo soğutucu, sürücü devreleri, kontrol ve ölçüm sistemlerinden oluşur. Cihazın; 10 bit ADC, dijital kontrol, ve data portları için popüler olan PIC mikrokontrolcü kullanıldı. Cihazın PC kontrolü ve veri kayıt programı için visual BASIC programlama dili kullanıldı.

BÖLÜM 1

KUMANDA ELEMANLARI

1.1 GENEL BİLGİLER

Elektrik makinalarının ve elektrikli aygıtların çalıştırılmalarında kullanılan elemanlara kumanda elemanları denilir. Kumanda elemanları, sıklıkla kumanda devrelerinde kullanılırlar. Bu elemanları tanımak ve işlevlerini bilmek, devrelerin öğrenilmesi için bir ön adım olarak düşünülmelidir. Bu sayede karmaşık devrelerin işleyişlerinin çözümünün daha kolay anlaşılabilmesine olanak sağlanır.

1. DİJİTAL–ANOLOG DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DAC, DİGİTAL - ANOLOG CONVERTER)

Bilgisayar ve dijital sistemler lojik değerler olan 1 ve 0 değerleri ile çalışır. İkilik sistemin basamakları olan bu değerler analog sistemler için anlamlı değildir. Ayrıca dijital değerlerin insanlar için daha anlamlı olan analog değerlere çevrilmesi gerekir.Örnek vermek gerekirse bilgisayarımızda sakladığımız MP3 formatındaki ses dosyaları dijital verilerden oluşur.Bu dosyaları dinlemek istediğimizde bilgisayar sistemimize bağlı olan bir ses kartına ve ona bağlı olan bir hoparlör sistemine gereksinim duyarız.Bu örnekte ses kartının yaptığı işlem sabit sürücülerimizde saklı olan MP3 dosyasındaki dijital verileri (çok sayıda lojik 1 ve 0 değerleri) hoparlör üzerinde sese çevrilecek olan analog değerlere çevirmesidir. MP3 dosyasından faklı dizilimlerde gelen lojik değerler ses kartında farklı değerlerdeki gerilimlere çevrilecek ve bu gerilim değerleri ise hoparlör üzerinde farklı seslere dönüştürülerek kulağımıza ulaşacaktır.

1.1. Röle Nedir

Küçük değerli bir akımın oluşturduğu elektromanyetik alan ile yüksek güçte veya akımda çalışan bir alıcıyı(yükü) çalıştırabilmek (anahtarlayabilmek) için bir ya da daha fazla anahtar grubunu kontrol eden (anahtarları açan ya da kapatan) elemana röle denir. Bu tanımdan ilerde bahsedilecek olan termik röleler hariç tutulmalıdır. Özetle küçük akım ve gerilimlerle daha büyük akım ve gerilimlerini kontrolünü sağlar. Röleler aynı zamanda farklı frekans ve dalga türlerinden de etkilenmeden anahtarlama yaparak çok farklı özellikteki elektrik ve elektronik devrelerin kontrolünü yapabilmektedir.

Bu yazıda kızılötesi ışıkla çalışan bir uzaktan kumandanın yapımı anlatılıyor. Tasarlanan kumanda sistemi ile 7-8 metre mesafeden kablosuz veri iletişimi gerçekleştirilebiliyor. Verici kısmında kullanılan 3x4'lü'k tuş takımı yardımıyla yaklaşık 50 metrekarelik bir alanda 12 farklı kontrol işlemini yürütmek mümkün. Kızılötesi uzaktan kumanda sistemi çeşitli amaçlar için kullanılabilir. Örneğin, LED lamba, DC motor, robot kolu gibi cihazların kontrolü rahatlıkla yapılabilir.

Bu yazıda Peltier adıyla bilinen termoelektrik modül yardımıyla ısı enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren basit bir düzeneğin yapımından bahsediliyor. Üretilen elektrikle ne tür uygulamalar yapılabileceğini yazının devamında bulabilirsiniz.

Termoelektrik modül, elektriksel olarak seri bağlı, ısıl olarak paralel bağlı P ve N tipi yarı iletken malzemelerden oluşur. İç yapısı şekil l'de görülen modülün alt ve üst yüzeyi seramik kaplıdır. Seramik, ısıl olarak iletken, elektriksel olarak yalıtkan özellik sağlar. Termoelektrik modül yüksek soğutma/ısıtma verimliliğine sahip olup sessiz çalıştığı için günümüzde pek çok uygulamada tercih edilmekte. Örneğin, piyasada termoelektrik modül kullanılarak tasarlanmış portatif oto buzdolapları ve CPU soğutucuları bulunmakta.